Ấm no ở làng nhà sàn mái rêu – Mùa gặt trên đỉnh vùng Trà

Tháng chín, khi tiết trời miền biên viễn bắt đầu chuyển mình se lạnh, thôn Xà Phìn (xã Phương Tiến, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang) cũng bước vào mùa đẹp nhất trong năm – mùa lúa chín.

Những thửa ruộng bậc thang ken dày trên sườn núi đang chuyển màu vàng rực, sóng lúa đung đưa trong gió như lời chào đón của đất trời. Đó không chỉ là bức tranh vùng quê núi yên bình, mà còn là hình ảnh đậm sâu về một nếp sống gắn bó chặt chẽ giữa con người với mảnh đất quê hương.

Người Dao áo dài ở Xà Phìn bao đời nay sống dựa vào ruộng. Không ai biết tổ tiên người Dao đã khai khẩn ruộng bậc thang từ thời nào. Chỉ biết ruộng là máu thịt, là nơi nuôi sống bao thế hệ, là ranh giới thiêng liêng đánh dấu sự bền vững của bản làng. Cuộc sống được tiếp nối theo dòng chảy của cha ông ruộng là gốc rễ của gia đình, của dòng tộc. Đời này qua đời khác cấy cày chăm bón mưu cuộc sinh tồn.

Mùa gặt ở Xà Phìn là mùa của sự đoàn kết, trên núi cao người Dao gặt thủ công từng bông lúa, và giờ có sự tham gia của máy móc nhỏ thường được những người đàn ông khỏe mạnh vác vai cắt lùa thành hàng để phụ nữ ôm về đống và tuốt luôn tại ruộng.

Người Dao Xà Phìn vẫn kiên trì bám đất, cấy cày theo mùa,. Những nếp nhà sàn gỗ phủ xanh trên những thảm rêu rừng như minh chứng cho quá trình sinh sống lâu đời giữa vùng đất sương gió này. ở Xà Phìn mọi thứ vẫn được bảo tồn nguyên vẹn nhờ nỗ lực của cộng đồng, đó là hình ảnh nguyên sơ, đẹp đẽ và đầy tự hào của một cộng đồng sống thuận theo thiên nhiên. Đó còn là lợi thế rất lớn để mảnh đất này đi lên từ du lịch cộng đồng.

Mùa lúa chín ở Xà Phìn không ồn ào, Nó lặng lẽ nhưng bền bỉ, như chính tấm lòng của người Dao áo dài – những người gìn giữ bản làng bằng chính hạt lúa mình trồng, bằng chính bước chân mình đi trên ruộng cha ông để lại.

Sau mùa gặt, lễ cúng cơm mới được tổ chức trang trọng tại từng hộ gia đình. Mâm cúng thường là gà luộc, rượu thóc, bánh nếp, cá chép ruộng, xôi từ lúa vụ mới, ấm chè shan tuyết và vài thẻ hương trầm. Đó không chỉ là nghi lễ nông nghiệp, mà là sự kết nối tâm linh sâu sắc giữa người sống và người đã khuất – như một lời khẳng định: con cháu sẽ tiếp tục gìn giữ đất ruộng, giữ làng, giữ lấy bản sắc cha ông.