Mặt nạ Ka đong – Hành trình tái hiện ký ức tổ tiên người Dao

Lễ cấp sắc là tín ngưỡng dân gian có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân tộc Dao, chứa đựng nhiều yếu tố truyền thống, một hiện tượng văn hóa tổng hợp, bao gồm cả yếu tố tâm linh, văn hóa nghệ thuật thông qua nhiều loại hình dân ca, dân vũ, nhạc lễ… Sinh hoạt văn hóa độc đáo này được cộng đồng người Dao áo dài ở xã Cao Bồ huyện Vị Xuyên – Hà Giang gìn giữ, bảo tồn phù hợp với đời sống mới.

Trong lễ Cấp sắc thời điểm đứa bé ngã đài là khoảnh khắc như được sinh ra một lần nữa. Nhân vật Ka đong cùng lúc xuất hiện trong đêm tối với chiếc mặt nạ hoang sơ, kỳ bí, cùng tiếng sóc chuông liên hồi, ma mị như thôi miên người xem vào những động tác chạy nhảy, múa, dọa nạt, trêu đùa… trên tay cầm cung tên săn bắn tái hiện hành động săn thú dữ, bảo vệ mùa màng, bảo vệ người tình, người yêu trước sự trêu đùa của người lạ, mô tả lại quá trình gia hợp sinh con đẻ cái duy trì bảo tồn giống nòi…

Hành trình khám phá vùng Trà cổ Cao Bồ chúng tôi đã được gặp chính những nghệ nhân lưu giữ tinh hoa chế tác ra những chiếc mặt nạ Ka đong độc đáo này. Thế hệ này ngày càng ít như bao nghề truyền thống khác trên đất nước ta.

Nghệ nhân Cháng Văn Tâm là một thầy cúng, đồng thời ông cũng là người chế tác mặt nạ Ka đong đẹp và lâu đời nhất ở Cao Bồ

Lễ cấp sắc của người Dao Cao Bồ là nghi lễ tối thượng đánh dấu sự trưởng thành của một đời người con trai Dao. Trong nghi lễ luôn được các thầy cúng sử dụng mặt nạ Ka đong xuyên suốt quá trình hành lễ.

Cao Bồ – Vùng đất của những dấu ấn văn hóa gắn với thiên nhiên tươi đẹp