Mùa lúa ở vùng trà cổ Xà Phìn – Phương Tiến – Vị Xuyên

Xà Phìn vào mùa lúa chín là một trong những thời khắc đẹp nhất trong năm. Cả thung lũng như hóa thành một tấm thảm vàng khổng lồ, được dệt nên từ bàn tay khéo léo và cần mẫn của đồng bào Dao nơi đây. Ruộng bậc thang ở Xà Phìn không chỉ rộng mà còn có độ cao lớn, phân tầng rõ nét, tạo thành những đường vân đất mềm mại uốn lượn giữa sườn núi. Khác với những nơi đã nổi tiếng như Hoàng Su Phì hay Mù Cang Chải, Xà Phìn vẫn còn giữ được vẻ đẹp hoang sơ, yên bình, chưa bị du lịch đại trà chạm đến, là nơi lý tưởng cho những du khách ưa khám phá và tìm kiếm sự tĩnh lặng nguyên bản của thiên nhiên.

Một trong những điều làm nên nét riêng biệt của Xà Phìn là những cây chè Shan Tuyết cổ thụ mọc xen giữa ruộng bậc thang và rìa rừng. Những gốc trà rêu phủ, cành gân guốc vươn mình đón sương núi, cho ra những búp chè trắng mịn, chất chứa linh hồn của núi rừng. Trà Shan Tuyết Xà Phìn nổi bật với hương thơm thanh mát, vị ngọt hậu sâu và dư vị kéo dài, là một trong những loại trà cổ có chất lượng cao bậc nhất Hà Giang. Với người dân nơi đây, trà không chỉ là cây trồng, mà còn là truyền thống, là một phần trong lễ nghi cúng tổ tiên, là thức quà để kết nối giữa người với người. Việc kết hợp du lịch nông nghiệp – trải nghiệm hái, sao và pha trà cùng người bản địa – có thể mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế địa phương.

Không ít du khách ngỡ ngàng khi đặt chân đến trung tâm thôn Xà Phìn – nơi vẫn còn lưu giữ những ngôi nhà sàn phủ kín rêu xanh, có tuổi đời hàng chục đến cả trăm năm. Những ngôi nhà như “chìm” trong màu thời gian, đứng lặng bên lối mòn quanh con dẫn lên những cánh rừng già, là minh chứng cho một không gian văn hóa lâu đời. Trong bếp, lửa vẫn đỏ quanh năm; ngoài sân, khung cửi dệt vải vẫn vang đều tiếng thoi, gác nứa đầu hồi nhà bóng dáng các cụ ngồi thuê thùa, may vá, vấn khăn trẻ nhỏ địu em, hiện ra như trong một bức tranh sống động. Xà Phìn là nơi lý tưởng để phát triển du lịch nghỉ dưỡng mang yếu tố trải nghiệm văn hóa, lưu trú tại homestay nhà cổ, tìm hiểu nếp sống bản địa.

Ở Xà Phìn còn thu mỗi du khách là con người mộc mạc, thân thiện, thủy chung với cội nguồn. Đồng bào Dao nơi đây vẫn gìn giữ nguyên vẹn trang phục truyền thống, lễ nghi tín ngưỡng đặc sắc, các nghề thủ công như làm ruộng bậc thang, hái chè, dệt vải, rèn nông cụ… Các lễ hội như Tết nhảy, lễ cúng rừng, lễ cơm mới… vẫn được duy trì đều đặn như mạch chảy văn hóa không ngừng nghỉ. Đó chính là tài nguyên du lịch phi vật thể quý giá, không thể sao chép, đã và đang cung với người Xà Phìn quảng bá, tạo nên yếu tố độc đáo trong hoạt động du lịch văn hóa – tâm linh – lễ hội độc đáo.

Với cảnh quan nguyên sơ, văn hóa đặc sắc và sự đồng thuận cao từ người dân, với sự hỗ trợ và định hướng từ chính quyền địa phương Xà Phìn hội đủ điều kiện để trở thành mô hình du lịch cộng đồng kiểu mẫu. Điều quan trọng là cần có quy hoạch bài bản, đào tạo kỹ năng du lịch cho người bản địa, bảo tồn tài nguyên bền vững, kết nối với tuyến điểm đến lân cận như Cao Bồ, Thanh Thủy, thành phố Hà Giang. Trong bối cảnh nhu cầu du lịch sâu – chậm – thực chất ngày càng lớn, những điểm đến như Xà Phìn hoàn toàn có thể tạo nên sự khác biệt và sức hút bền vững.